Kot z oklapniętymi uszami: poznaj rasę Scottish Fold (Charakter, zdrowie i kontrowersje)

W świecie felinologii niewiele jest ras, które budzą tak skrajne emocje jak Scottish Fold, czyli kot szkocki zwisłouchy. Z jednej strony rozczulają swoim wyglądem przypominającym sowę lub pluszowego misia, z drugiej – ich hodowla wiąże się z poważnymi kwestiami genetycznymi. Charakterystyczne, „połamane” uszka to znak rozpoznawczy, który podbił serca milionów ludzi na świecie (w tym gwiazd, takich jak Taylor Swift czy Ed Sheeran).

Ale czy Scottish Fold to tylko słodka buzia? Co kryje się za mutacją, która wywija ich uszy? Jak dbać o zdrowie tego delikatnego kota i dlaczego wybór odpowiedniej hodowli to w tym przypadku kwestia życia i śmierci? W tym artykule na mojswiatzwierzat.pl prześwietlamy „Szkota” na wylot.

Historia rasy: Wszystko zaczęło się od Susie

Historia tej rasy jest stosunkowo krótka i zaczyna się w 1961 roku w Szkocji. To tam, na jednej z farm, pasterz William Ross zauważył białą kotkę o imieniu Susie, która posiadała nietypowe, oklapnięte uszy. Okazało się, że jest to wynik spontanicznej mutacji genetycznej. Ross, zafascynowany wyglądem kotki, postanowił utrwalić tę cechę.

Współczesne Scottish Foldy są krzyżówką potomków Susie z kotami brytyjskimi krótkowłosymi oraz amerykańskimi krótkowłosymi. To właśnie domieszka krwi „Brytyjczyka” nadała im ich krępą budowę i gęste futro.

Wygląd: Sowa w kocim ciele

Scottish Fold to kot średniej wielkości. Kocury ważą zazwyczaj 4–6 kg, kotki są nieco lżejsze (3–4 kg). Ich sylwetka jest zaokrąglona, solidna i muskularna (typ budowy „cobby”), bardzo zbliżona do kota brytyjskiego.

To, co wyróżnia je najbardziej, to głowa i uszy:

1. Uszy: Są małe i zagięte do przodu, przylegając ściśle do czaszki. Ciekawostka: Wszystkie kocięta rodzą się z prostymi uszami. Dopiero około 3-4 tygodnia życia u części z nich uszy zaczynają opadać. Te, którym uszy nie opadną, nazywane są Scottish Straight (Szkocki prostouchy).

2. Oczy: Wielkie, okrągłe i szeroko rozstawione, co w połączeniu z płaskimi uszami nadaje im wiecznie zdziwiony, „sowi” wyraz pyska.

3. Futerko: Gęste, pluszowe, z obfitym podszerstkiem. Występują w niemal wszystkich odmianach barwnych (niebieskie, liliowe, rude, białe, colorpoint).

Charakter Scottish Fold – Pozycja Buddy i oaza spokoju

Jeśli szukasz kota, który nie zdemoluje mieszkania, a zamiast tego rozbawi Cię swoimi pozami – Scottish Fold jest idealny.

• Słynna „Pozycja Buddy”: Foldy słyną z siadania na tylnych łapach z wyciągniętymi przed siebie nogami, opierając się na plecach – wyglądają wtedy jak mali ludzie oglądający telewizję. Często śpią też na plecach.

• Przywiązanie: To koty niezwykle lojalne. Nie są natrętne, ale lubią być tam, gdzie ich opiekun. Często podążają za człowiekiem krok w krok.

• Spokój: Są to koty ciche. Rzadko miauczą, a jeśli już to robią, ich głos jest delikatny. Nie są typem wyczynowca – wolą zabawę na podłodze (np. wędką) niż wspinaczkę po firankach.

• Inteligencja: Szybko uczą się aportować i korzystać z zabawek interaktywnych.

Zdrowie – Mroczna strona oklapniętych uszu

To najważniejsza sekcja tego artykułu. Musisz wiedzieć, że oklapnięte uszy to efekt genetycznej defomacji chrząstki. Niestety, gen odpowiedzialny za tę cechę (gen Fd) wpływa na chrząstki w całym ciele kota, nie tylko w uszach.

Osteochondrodysplazja (OCD)

To choroba genetyczna, na którą narażone są wszystkie koty tej rasy. Polega ona na nieprawidłowym rozwoju chrząstek i kości.

• Objawy: Sztywność ogona (ogon staje się gruby i mało ruchomy), sztywność stawów w łapach, kulawizna, niechęć do skakania, ból przy dotyku.

• Zagrożenie: Koty homozygotyczne (posiadające dwa geny zwisłouchosci – od matki i ojca) zapadają na ciężką postać choroby bardzo wcześnie, co prowadzi do kalectwa. Dlatego bezwzględnie zabronione jest krzyżowanie dwóch zwisłouchych kotów (Fold + Fold)!

Jak kupić zdrowego kota?

Odpowiedzialny hodowca krzyżuje kota zwisłouchego (Scottish Fold) wyłącznie z kotem o prostych uszach (Scottish Straight lub Kot Brytyjski). Dzięki temu kocięta są heterozygotami – mają oklapnięte uszy, ale ryzyko ciężkich chorób stawów jest znacznie zminimalizowane (choć nigdy nie jest zerowe).

Inne schorzenia:

• Kardiomiopatia przerostowa (HCM) – choroba serca.

• Wielotorbielowatość nerek (PKD).

Pielęgnacja Scottish Folda

Pielęgnacja „Szkota” nie jest skomplikowana, ale wymaga uwagi w kilku specyficznych obszarach.

1. Uszy: Zagięte małżowiny sprzyjają gromadzeniu się woskowiny i brudu, co może prowadzić do infekcji. Należy je regularnie (raz w tygodniu) sprawdzać i delikatnie czyścić.

2. Stawy: Warto obserwować sposób poruszania się kota. Czy chętnie wskakuje na kanapę? Czy nie kuleje? Suplementacja diety w chondroitynę i glukozaminę jest wysoce zalecana, aby wspierać chrząstki.

3. Futerko: Wyczesywanie raz w tygodniu w zupełności wystarczy, by usunąć martwy włos.

4. Oczy: Ze względu na krótki pyszczek, mogą wymagać przemywania, jeśli nadmiernie łzawią.

Tabela porównawcza: Scottish Fold vs. Kot Brytyjski

Wiele osób myli te dwie rasy. Choć są spokrewnione, różni je kluczowy detal.

Czy Scottish Fold jest dla Ciebie?

Ta rasa jest idealna dla osób, które szukają spokojnego przyjaciela rodziny. Świetnie odnajdują się w mieszkaniach i nie potrzebują ogrodu. Są cierpliwe wobec dzieci i zazwyczaj dobrze dogadują się z innymi zwierzętami.

Decydując się na Scottish Folda, musisz być jednak świadomym opiekunem. To nie jest rasa „bezobsługowa” pod kątem zdrowotnym. Wymaga obserwacji, dobrej diety i świadomego wyboru hodowli. Nigdy nie kupuj taniego Folda z pseudo-hodowli – oszczędność przy zakupie zamieni się w tysiące złotych wydane u ortopedy weterynaryjnego.

Najczęściej zadawane pytania

1. Czy każdego Scottish Folda bolą stawy?

Nie każdego, ale każdy jest w grupie ryzyka. Koty z odpowiedzialnych hodowli (krzyżówka Fold + Straight) zazwyczaj cieszą się dobrym życiem, ale mogą być bardziej podatne na artretyzm w starszym wieku niż inne rasy.

2. Czy można rozmnażać dwa koty z oklapniętymi uszami?

Absolutnie nie! Jest to nieetyczne i zabronione przez główne organizacje felinologiczne (np. FIFe nie uznaje tej rasy właśnie z powodu wad genetycznych, ale WCF czy TICA dopuszczają hodowlę pod rygorystycznymi warunkami). Potomstwo z pary Fold + Fold rodzi się z poważnymi deformacjami szkieletu, które powodują ogromny ból.

3. Co to jest Scottish Straight?

To kot rasy szkockiej, który urodził się w miocie Foldów, ale jego uszy pozostały proste. Genetycznie nie posiada on genu „zwisłouchosci”, więc jest wolny od ryzyka osteochondrodysplazji. Posiada wspaniały charakter rasy, ale wygląda bardziej jak kot brytyjski.

4. Ile kosztuje Scottish Fold?

Cena rodowodowego kociaka w 2026 roku waha się od 3500 zł do 5500 zł. Cena zależy od renomy hodowli, koloru kota i jego predyspozycji wystawowych. Podejrzanie niska cena (np. 1500 zł) powinna być sygnałem alarmowym.

5. Jak dbać o uszy Scottish Folda?

Należy sprawdzać je raz w tygodniu. Jeśli widzisz brązową wydzielinę lub kot drapie się po uszach – udaj się do weterynarza. Ze względu na słabą wentylację (ucho jest zamknięte), są one podatne na infekcje drożdżakowe i świerzbowca.